FacebookTwitterFeed


Q-koorts en de kinderboerderij

Q-koorts is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Coxiella burnetii. De ziekte kan van dieren op mensen overgaan. In Nederland zijn vooral besmette melkgeiten en -schapen de bron van de ziekte bij mensen. De overheid neemt maatregelen om het risico voor de volksgezondheid te beperken. Sinds 2010 is het aantal besmettingen met Q-koorts sterk afgenomen. Ook op kinderboerderijen zijn maatregelen genomen tegen (de verspreiding van) Q-koorts.

De ziekte verspreidt zich met name tijdens het lammerenseizoen (van februari tot mei) bij dieren die problemen hebben gehad tijdens het lammeren. Hierbij gaat het om geiten en in mindere mate ook om schapen. 

Kan ik veilig een kinderboerderij bezoeken?
Dieren op kinderboerderijen hebben zelden Q-koorts. Omdat veel mensen contact hebben met deze dieren worden er wel maatregelen genomen. Sinds 2010 worden alle schapen en geiten op kinderboerderijen in Nederland verplicht gevaccineerd. Het risico op besmetting is door vaccinatie veel kleiner, maar niet nul. De ziekte wordt namelijk via de lucht verspreid.

Welke maatregelen moet een kinderboerderij nemen?
Kinderboerderijen moeten een aantal maatregelen nemen om het risico op besmetting te minimaliseren. Deze maatregelen gelden voor alle bedrijven met een publieke functie, dus ook voor dierenweides of campingboerderijen. Hieronder worden deze kort opgesomd:

  • Vaccinatieplicht: kinderboerderijen zijn sinds 2010 verplicht om alle geiten en schappen voor 1 augustus te vaccineren
  • Gescheiden aflammeren: tijdens het aflammeren (dus het moment waarop de lammetjes geboren worden) mag er geen publiek aanwezig zijn in de stal. Bezoekers mogen pas weer in de stal als alle lammetjes geboren zijn en alles schoongemaakt en opgeruimd is.
  • Kinderboerderijen hebben een aantal adviezen gekregen op het gebied van hygiene, zoals rondom de afvoer van mest, stro etc.
  • Aan kinderboerderijen wordt sterk geadviseerd om het publiek voor te lichten over Q-koorts, de genomen maatregelen en eventuele risico's, zoals voor zwangere vrouwen
  • Kinderboerderijen moeten voldoen aan regels rondom het aanvoeren van nieuwe geiten en schapen en de registratieplicht.

    Een compleet overzicht van de maatregelen voor kinderboerderijen staan hieronder.

Wat kan ik zelf doen om de kans op besmetting te verkleinen?

  • Was je handen met water en zeep na contact met dieren 
  • Was je handen vóór het eten en eet niet tussen de dieren 
  • Eet geen voedsel dat op de grond is gevallen 
  • Kom niet bij zieke dieren of aflammerende geiten en schapen  
  • Neem geen mest onder uw schoenen mee naar huis (gebruik de schoenenborstel) 
  • Let op de kinderen, zorg ervoor dat ze niet aan de mest van de dieren zitten. Doen ze dit wel? Was dan hun handjes met water en zeep. 
  • Risicogroepen (zwangere vrouwen, hartpatiënten en mensen met een verminderde weerstand) worden aangeraden om contact met geiten en schapen te vermijden (vooral tijdens het lammerenseizoen). 


Maatregelen Q-koorts voor kinderboerderijen

Ook dit jaar gelden er een aantal verplichte maatregelen voor kinderboerderijen (en andere bedrijven met een publieke functie) rondom de Q-koorts. Deze maatregelen zijn hieronder voor u op een rijtje gezet.

Voor wie gelden deze maatregelen? 
In de Regeling tijdelijke maatregelen dierziekten (hierna: Regeling) is de definitie van een locatie met een publieksfunctie als volgt: “Een locatie waar schapen of geiten worden gehouden en die is opengesteld voor publiek met het oogmerk om direct contact tussen publiek en dieren te faciliteren.

Wanneer moet er gevaccineerd zijn?
De Regeling schrijft voor dat alle schapen en geiten op een locatie met een publieksfunctie ieder jaar vóór 1 augustus volledig worden gevaccineerd.

Onder volledig vaccineren van de dieren wordt verstaan:

  • Een eerste en een tweede vaccinatie met een tussenliggende periode van tenminste drie weken voor dieren die nog niet eerder tegen Q-koorts gevaccineerd zijn.
  • Een enkele herhalingsvaccinatie voor dieren die voor 1 augustus volledig tegen Q-koorts gevaccineerd zijn.

De volledige vaccinatie moet plaatsvinden uiterlijk drie weken voordat het dier wordt gedekt omdat het vaccin minder effectief is bij drachtige dieren. Ook de bok/ram moet uiterlijk 3 weken voordat hij dekt gevaccineerd worden. Dieren jonger dan 3 maanden mogen niet worden gevaccineerd, omdat het vaccin dan geen of nauwelijks effect heeft.

Invoeren in de I&R database
De uitgevoerde vaccinatie moet voor 1 augustus zijn gemeld in de centrale I&R database. Hoe dit werkt, vindt u op de website van Mijn RVO

Let op! Bij controle over 2012 en 2013 is gebleken dat een aantal kinderboerderijen wel voldaan hadden aan de vaccinatieverplichting, maar dat dit onjuist of niet was gemeld. Enkele aandachtspunten:

  • U bent zelf verantwoordelijk voor het melden van de Q-koortsvaccinatie, niet uw dierenarts.
  • In het I&R systeem moeten alle dieren gevlagd worden die gevaccineerd zijn tegen Q-koorts.
  • Kies voor de juiste vlag in het I&R systeem: ‘basisvaccinatie’ bij de (aller)eerste vaccinatie en ‘herhalingsvaccinatie’ als het dier al eerder gevaccineerd is.
  • Zorg ervoor dat alle gevaccineerde dieren voor 1 augustus gemeld zijn in het systeem!

Overige verplichtingen
Naast de vaccinatieverplichting gelden er nog een aantal maatregelen specifiek voor locaties met een publieksfunctie.

  • Alle schapen en geiten die op de locatie worden aangevoerd, moeten gevaccineerd zijn tegen Q koorts.
  • Het lammeren van de dieren gebeurt volledig afgescheiden van het publiek.
  • Er moet een register worden bijgehouden met daarin per dier vermeld de dekdatum en lammerdatum.

Handhaving en maatregelen

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is belast met toezicht op, en handhaving van, de vaccinatieverplichting Q-koorts. Het is niet toegestaan om ongevaccineerde schapen en geiten te houden op een locatie met een publieksfunctie. Als bij controle blijkt dat de dieren niet gevaccineerd zijn, zullen deze dieren verplaatst moeten worden. Als dit niet mogelijk is, kan de kinderboerderij tijdelijk gesloten worden totdat voldaan is aan de vaccinatieverplichting. Daarnaast zal overgegaan worden tot het uitschrijven van een boete.

Elk voorjaar vinden er controles plaats op een groot aantal bedrijven met een publieke functie, waaronder kinderboerderijen. Bedrijven waarbij niet (tijdig) gevaccineerd was, hebben hun activiteiten waarbij publiek betrokken was (zoals lammetjesaaidagen) moeten annuleren.

Meer informatie
Meer informatie over de vaccinatiecampagne kunt u vinden op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (www.nvwa.nl) of bellen met het DR-Loket: 0800 - 22 333 22 (op werkdagen tussen 8.30 en 16.30 uur).

© 2017 - Vereniging Samenwerkende Kinderboerderijen Nederland
Brancheorganisatie voor kinderboerderijen